Wij zijn zelf de werkende klasse

Door: Patrice van de Vorst

arbeiders_01We mogen in rokjes en gestreken overhemden in een kantoorpand hoofdarbeid doen, maar we zijn en blijven zelf de ‘werkende klasse’. Op geen enkele wijze is dit meer duidelijk geworden dan juist in de achterliggende economische crisis. Waar je van de ene op de andere dag zonder werk kunt komen zitten, met een te hoge hypotheek geconfronteerd wordt en een genadeloos krappe arbeidsmarkt.

Weliswaar zijn in de jaren daaraan voorafgaand onze lonen hoger geworden, bewonen we grotere huizen en kunnen we vaker op vakantie, maar dat heeft er vooral toegeleid dat we onszelf zijn gaan afficheren met de rijken en met rechts beleid. Maar helaas, en uiteindelijk zijn wij, de middenklasse, afhankelijk van (grote) bedrijven, werkgevers en opdrachtgevers (zzp) en van wet- en regelgeving en de politiek.

Wat mij de afgelopen jaren heeft verbaasd is dat de PvdA, het woord Arbeid zelfs in haar naam dragend, deze boodschap niet over het voetlicht heeft kunnen brengen. Juist de middenklasse heeft er belang en baat bij om vanwege hun arbeidsafhankelijkheid, affiniteit te hebben en houden met de PvdA.
Voor mij liggen onder het huidige verlies van electoraat voor de PvdA niet de volprezen normen en waarden, maar niet betwijfelde en wellicht zelfs illusoire mensbeelden. Meer specifiek ontwaar ik bij onze huidige PvdA politici het beeld van een mens die als zelfstandig, vrij en onafhankelijk individu, bijna los van maatschappelijke context, hoge werkeloosheid en gebrek aan maatschappelijke dienstverlening, zichzelf wel redt. Andere partijen appelleren daar ook aan, maar oneindig veel beter, omdat zij vanuit hun specifieke historie intern logisch consistent zijn inzake het mensbeeld en hun partij-idealen.
Vanuit de PvdA beschouwd genereert het beschreven mensbeeld zijn eigen, en behoorlijk hevige, concurrentie.
Anderzijds is daar het bovenbeschreven hardnekkig zelfbeeld van (voormalig) PvdA stemmers en aanhangers, die zichzelf als ontstegen aan de werkende klasse beschouwen, en politieke keuzen maken op basis van vermeend economisch eigenbelang. Zij denken -ten onrechte- bij andere partijen een betere belangenbehartiger te vinden.

Het huidige door de partij aangehangen en uitgedragen mensbeeld heeft enorme consequenties voor de PvdA als geheel. Wij worden naar de marges van de politiek gedreven. Wij verliezen electoraat, werkende mensen zijn boos.
Maar vooral heeft het heersende mensbeeld haar verwoestende effecten op de mensen die nog steeds volledig afhankelijk zijn van de arbeidsmarkt. Werken brengt hen niet per definitie uit de armoede. Werken maakt zelfs niet dat zij zichzelf als behorende tot de werkende klasse gaan beschouwen. Laat staan dat anderen -lees politici- hen als zodanig bestempelen.
Deze grote groep, voormalig actieve PvdA-ers, stemt allang niet meer. Zij hebben een laag zelfbeeld, en worden onophoudelijk geconfronteerd met politieke en maatschappelijke mensbeelden waarin zij zichzelf niet herkennen en niet vertegenwoordigd zien. Hun lage Sociaal Economische Status (SES), hun gebrek aan verzilvering van Sociaal Cultureel Kapitaal (SCK) en het feit dat hun arbeid ondergewaardeerd wordt, maakt dat juist zij zich van de politiek als geheel afwenden.

Voor de PvdA staat naar mijn mening nog slechts de volgende weg open. Het dominante mensbeeld moet aangevallen worden, omdat het niet strookt met de (maatschappelijke) feiten. Dat wil zeggen; de PvdA moet erkennen dat haar huidige mensbeeld onjuist is, dan wel op een groot gedeelte van de populatie in Nederland niet van toepassing is.
Ik zie de aanval op het mensbeeld concreet vormgegeven door het element Arbeid opnieuw en weer en altijd te benadrukken in communicatie naar buiten. Door de relatie tussen mens en arbeid in de kern van het gedachtegoed terug te brengen en te onderkennen dat arbeid niet alleen zinvolle dagbesteding, sociale verbinding en economische zelfstandigheid brengt, maar juist bijdraagt aan normen en waarden als solidariteit, sociale samenhang, gemeenschappelijke belangen, eigenwaarde, een leven lang leren, zelfontplooiing en zoals (wetenschappelijke) inzichten aantonen betere gezondheidsbeleving, minder aanspraak op zorg en welzijn, minder stress en schulden.

Door Arbeid (weer) tot het centrale thema van de PvdA te maken, maar vooral het onderliggende mensbeeld realistisch bij te stellen, snijdt het mes aan twee kanten. Enerzijds kan en zal de middenklasse zichzelf -terecht- weer gaan zien als werkende klasse, en hun afhankelijkheid van arbeid beseffen. Inmiddels met 600.000 werkelozen stevig gebaseerd op hun eigen negatieve ervaringen uit en tijdens de crisis. Hun arbeidsbelangen en hun afhankelijkheid van arbeid en loon zal maken dat zij hun belangen opnieuw door de partij vertegenwoordigd zien.
Anderzijds krijgt de werkzoekende achterban een stem, en zullen zij (hopelijk) op hun schreden terugkeren naar hun belangenbehartiger, de Partij van de Arbeid.

Het is mijn stellige overtuiging dat het bijstellen, en ter discussie stellen van het onderliggende (neoliberale) mensbeeld de enige manier is om de PvdA uit het slop te trekken. Mensen herkennen zichzelf niet in dit mensbeeld. Zij zijn niet zo (waarden en normen). Hun leven voltrekt zich niet langs de geformuleerde logica en aannames. Zij boeten, wellicht zelfs op basis van dit mensbeeld, aan rechten en voorzieningen in.
Een mogelijk neveneffect van bijstelling van het mensbeeld kan zijn, dat daarmee gekoesterde ‘waarden en normen’ als vanzelf hun herintrede doen in de PvdA politiek. Mensen die zichzelf herkennen in het nieuw te ontwikkelen PvdA mensbeeld (3D transitie is een mooie mogelijkheid), erkend worden in hun levenswijze, problemen en (arbeidsloos) bestaan zullen op basis van die (h)erkenning zich vertegenwoordigd en gesteund weten. En wie goed ontmoet, goed doet. Om maar eens een cliché om te draaien.

Advertenties

Een gedachte over “Wij zijn zelf de werkende klasse

  1. Inderdaad zijn de echte fabrieken met handarbeiders inmiddels meer in lage lonen landen te vinden , waar je in landen als Bangla Desh nog ongeveer gelijksoortige arbeidsomstandigheden kunt aantreffen als bij de opkomst van het kapitalisme na de industriele revolutie en de opkomst van de arbeidersbeweging. En met de krisis van 2008 inclusief de ineenstorting van een een groot deel van de financiele sector is de actualiteit van het sociaal democratisch program actueler dan ooit. Ik denk dat de europese sociaaldemocratie als geheel aan herbezinning toe is en afstand moet nemen van het Schröder Blair Manifest van de jaren 90, waarin we teveel mee zijn gegaan in de hegemonie van het neoliberalisme. Op een of andere manier neemt de ongelijkheid alleen maar steeds verder toe. Ieder voor zich en de markt voor ons allemaal. En als de markt volledig ontspoort betaalt de staat en worden de kosten uiteindelijk afgewenteld op de hoofd en hand arbeiders. Er is meer tegenmacht nodig tegen de vrije markt.

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s