De Turkije-deal: welk probleem lossen we nu op?

Twijfels

Veel is nog onduidelijk, maar de deal tussen EU en Turkije roept veel twijfels op. De UNHCR stelt terecht dat het collectief terug sturen van vluchtelingen in strijd is met het internationaal recht. Er moet een individuele toetsing zijn. Amnesty wijst erop dat Turkije zich nog steeds niet gekwalificeerd heeft als veilig derde land, waar je juridisch gezien een vluchteling naar mag terugsturen als deze zich eerst daar bevonden heeft. Dus wel Turkse Koerden, maar geen Syriërs. En beroep tegen uitwijzing moet je altijd kunnen afwachten in land van asielaanvraag, dus in Griekenland.

Turkije voert een smerige, geheime oorlog tegen de Koerden. Wat gaat er gebeuren met Koerdische vluchtelingen die zich in Griekenland melden, omdat ze hun leven niet meer zeker zijn door de vuile oorlog van het Turkse regime in Zuidoost-Turkije? Worden die ook teruggestuurd? Turkije glijdt steeds sterker af naar een autoritaire staat, waarin de nationalistische leider geen tegenspraak duldt en ieder die het niet met hem eens is moet vrezen voor strafvervolging, marteling of zelfs erger. De media, rechterlijke macht en universiteiten staan onder staatscontrole. Er zijn serieuze aanwijzingen dat Turkije IS bewapent. De rechtsstaat bestaat niet meer. In het akkoord staat hierover alleen maar één obligate zin.

Onduidelijk is hoe het verder gaat met de ruim honderdduizend vluchtelingen die nu al in Griekenland wachten op doorreis. En tot uitvoering van de eigen besluiten komt het niet in de EU: niet over de grenscontrole, niet over de registratie, niet over de verdeling over lidstaten. Te verwachten valt dat mensensmokkelaars gewoon hun route verleggen. En visumvrij reizen voor Turken betekent ook dat er een markt zal ontstaan voor valse Turkse paspoorten en dat, als de oorlog in Turks Koerdistan nog verder escaleert, er veel Koerdische vluchtelingen de EU zullen weten te vinden.

Welk probleem willen we oplossen?

De vraag is echter vooral welk probleem dit voorlopig akkoord nu zou oplossen. Is dat de crisis van de vluchtelingen zelf, hun wanhoop en onmenselijke ervaringen met mensensmokkelaars, onveilige bootjes, slechte opvang, hun eindeloos wachten, hun gebrek aan perspectief? Of gaat het over de zogenaamde crisis bij ons? Dat onze verzorgingsstaat zou bezwijken, dat er geen draagvlak is, dat ze onze kansen op banen en op een betaalbare woning in het gevaar brengen, dat ze een vreemde cultuur meebrengen die een bedreiging zou vormen voor onze waarden en cultuur, dat ze een bedreiging zijn voor ‘onze’(?) vrouwen en kinderen, en niet te vergeten, voor onze homoseksuele medemens.

Want het antwoord op de vraag welk probleem we nu eigenlijk willen oplossen, bepaalt natuurlijk ook welke oplossing dan het beste is. Wat er nu gebeurt is een wonderlijke vermenging, er worden bruggen geslagen die eindigen in het niets. Ga je voor het eerste probleem dan gaat het om oplossingen als betere opvang in de regio, ruime uitnodiging van vluchtelingen door de EU, veilig transport voor door UHCR geselecteerde vluchtelingen naar de EU en een goede opvang in de EU-lidstaten, inclusief een goede integratie en snelle gezinshereniging. Ga je voor het tweede probleem dan wil je de grenzen dicht, overal muren en prikkeldraad, instroom zo snel mogelijk naar nul, zoveel mogelijk ontmoediging door slechtere opvang, lange procedures en zo lang mogelijk uitstel van integratie. De VVD gaat voor het laatste probleem, GL en D66 voor het eerste probleem.

En wat doet onze PvdA? Die gaat voor beide problemen! Dat is niet alleen onmogelijk, omdat de oplossingen deels tegenstrijdig zijn, maar ook moreel moeilijk te verdedigen. Toch was dat de reden die onze TK-fractie opgaf om tegen het eigen luchtbrug-plan te stemmen, toen dat werd verwoord door GL. In de GL-motie ontbrak het terugdringen van de instroom. Maar niet alleen ontbrak dat element in het interview van onze partijleider bij het lanceren van dat plan – het werd er vermoedelijk aan toegevoegd nadat de VVD op hoge poten geklaagd had over dit initiatief – het is ook immoreel om zo de instroom te beperken en in strijd met het internationaal recht.

Het resultaat van steeds dichtere grenzen is alleen dat stromen zich verplaatsen, dat de winsten van mensensmokkelaars steeds groter worden en dat er aan de andere kant van het prikkeldraad zich steeds onmenselijker taferelen gaan afspelen. Nu al wordt met traangas en rubberen kogels geschoten op vrouwen en kinderen die de oorlog proberen te ontvluchten. Ik hoor onze fractie steeds makkelijker spreken over erkenning van Turkije als veilig derde land, over het collectief terug sturen van vluchtelingen daar naartoe, en tegelijk de Turken belonen voor hun ontmanteling van de rechtstaat met veel geld, visumvrij reizen en snellere onderhandelingen voor EU-toetreding.

Moreel kompas

Het was daarom terecht dat dat niet in de GL-motie stond. Onze fractie in de TK is steeds vaker zijn moreel kompas kwijt in het vluchtelingendebat – zie de aanvankelijke strafbaarstelling van de illegaliteit, de nog steeds zeurende bed-bad-brood-regeling en de uiterst karige uitvoering van het kinderpardon. We moeten toch wat? Als we niets doen dan blijven de vluchtelingen verdrinken. We hebben Turkije nodig, zo heet het. Maar er is wel degelijk een alternatief zonder Turkije, namelijk het faciliteren van gecontroleerd veilig reizen voor groepen migranten: door visumvrij reizen voor asielzoekers bij luchtvaartmaatschappijen weer toe te staan, door UNHCR te vragen vluchtelingen te selecteren voor opname in de EU en deze zelf rechtstreeks uit de kampen op te halen, door daarnaast de opvang in de kampen verder te verbeteren, door met Blue Cards te werken voor arbeidsmigranten,  en door zelf voor goede opvang hier te zorgen. Het Canadese voorbeeld inderdaad: Canada gaat nu 305.000 vluchtelingen opvangen, zonder akkoord met Turkije: zo’n 1% van de bevolking van Canada (voor ons land zouden dat er 170.000 zijn, voor de EU 5 miljoen).

Maar bestaat het tweede probleem dan niet? Nou, het bestaat vooral in de emotie van mensen, aangewakkerd door beleidsmatig veroorzaakte tekorten aan werk en woningen, door bewust uitstel van integratie en geen kleinschalige opvang, en door politici, die niet bijdragen aan meer draagvlak, maar dat juist ondermijnen door te stellen dat boven bepaalde aantallen het hier echt mis gaat en dat dat ten kosten van (letterlijk) alles moet worden voorkomen. Het is het meehuilen met het xenofobe geluid, het exploiteren van angst en onvrede, dat veroorzaakt dat er verminderd draagvlak is. Overigens is de overgrote meerderheid van het volk nog steeds wel solidair met mensen in nood die zich hier voor hulp melden – ondanks, niet dankzij onze leiders.

Onze inzet is al bij voorbaat een compromis

Maar, zult u zeggen, we hebben het nu eenmaal niet alleen voor het zeggen. Nationaal moeten we inmiddels zes partijen overtuigen voor een meerderheid en in de EU zijn 28 lidstaten en even zoveel meningen. Compromissen zijn inderdaad onvermijdelijk. Maar door de nederlagenstrategie van de PvdA wordt onze positie daarbij steeds zwakker en ongeloofwaardiger, en onze inzet is al een compromis voordat we hem durven formuleren en presenteren. Tja, dan verwaterd er steeds meer. En kun je je afvragen of het plan-Samsom nu niet inderdaad meer het plan-Azmani is geworden, met vooral grenzen dicht en opvang naar nul. Het sluiten van de grenzen lijkt in ieder geval  meer prioriteit te hebben dan het met een luchtbrug hierheen brengen van substantiële aantallen (dat zouden er toch minstens honderdduizenden per jaar moeten zijn om enige betekenis te hebben) vluchtelingen.

Tja, communicatiefoutje zei een TK-fractielid tegen mij over de gang van zaken rond de luchtbrug-motie. Gelukkig heeft de vluchteling zelf weinig last maar ook weinig profijt van wat er gebeurt onder de kaasstolp aan het Binnenhof. Maar een iets meer effectievere tegenmacht met D66 en GL vormen we zo ook niet. Weer kozen we voor de VVD in plaats van voor partijen die ons veel nader staan. Vanwege het coalitiebelang, ook als er levens op het spel staan. Wij propageren politiek van waarde te bedrijven, maar ook in dit dossier waren het weer vooral woorden en geen daden. Het is niet dat onze TK-fractie niet integer in dit of andere dossiers zou staan, noch dat zij zich onvoldoende zouden inzetten. De inzet is echter vaak inhoudelijk net weer verkeerd, en het schort aan zorgvuldige uitvoering.

Verontwaardiging

Er waren veel leden van onze TK-fractie verontwaardigd dat GL hier een politiek spelletje zou bedrijven. Maar een plan presenteren, en dat direct weer amenderen om er de scherpte vanaf te halen, is op zijn minst ondoordacht en dat is in dit dossier net zo erg. Dat onze partij daar ook nog eens electorale schade door krijgt en dat onze politiek leider nu zo’n beetje iedere geloofwaardigheid kwijt is, is daarbij maar van secundair belang. We hebben mensen in nood in de kou laten staan, door zo maar iets te roepen. Dat is veel erger. Er komt snel een TK-debat over de EU-Turkije top, zo is gisteren besloten. Ik hoop dat onze TK-fractie de gelegenheid voor een herkansing nu wel neemt: ga voor het probleem van de vluchtelingen, en stop met het napraten van VVD-ers over gebrek aan draagvlak en grenzen aan de verzorgingsstaat. Draagvlak is er niet vanzelf, echte leiders creëren draagvlak.

Gerard Bosman

Linksom! in de PvdA

 

Advertenties

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s