Waartoe sociaaldemocratie


 
Door: Tom van Doormaal

Over de rapportage van Paul Depla
 
 
Het proces

Het is geen toeval: op p.22 beschrijft Paul Depla precies het proces van zijn eigen rapport. Hij werd uitgenodigd voor een klusje door de partij, maar een leidend idee, richting gevende vragen of organisatie werden niet bijgeleverd. Een bal werd op het speelveld gegooid en doe maar wat… Paul Depla vindt het terecht niks.

Maar hoe ging het met deze rapportage? Ik herinner me een oproep voor vier bijeenkomsten, verspreid over het land, maar geen agenda, geen richting gevende vragen of stukken. Ik besloot niet te gaan. De PvdA houdt veel van vooraanstaande figuren met vastzittende zendknoppen, dus ik dacht mijn tijd beter te kunnen gebruiken.

Via de gebruikelijke kanalen hoorde ik niets, zelfs geen zondagsbrief over de follow up. Ik las in de krant dat Depla een rapport had geproduceerd. Ik moest me bedienen van Google om het te vinden. Ik vind dat raar. Ik ben een jaar of veertig lid, dus ik neem aan dat de discussie met mij werd beoogd.

Het is een slang, die zijn eigen staart opeet: Depla snapt het in een andere context, maar zijn eigen rapportage heeft het zelfde procesmatige gebrek. Er is geen idee, geen leidende vraag, geen plan hoe verder te handelen. Geen manier ook om de leden die nog over zijn, te benaderen op een wijze die recht doet aan hun clubtrouw.

Richtinggevende vragen

Het schort vooral aan de richtinggevende vraag: wat moeten we met zo’n nederlaag? Hoe komt het, hoe kunnen we praktisch en politiek het tij keren? Zijn onze beginselen nog in orde? Als dat zo is, waarom kunnen we als partij dan niet wat we vroeger konden?

Met veel gedachten in de rapportage is niks mis. Depla is een goede sociaaldemocraat, ongetwijfeld en hij denkt ook. Maar ik denk dat de PvdA gediend is met minder vraagtekens en met meer structuur in de discussie.

Ik noem maar eens iets. De motivatie achter de Participatiewet is prima, maar waarom wordt de uitvoering gevoeld als verraad aan de zwaksten in onze samenleving? Ja, waarom?

Het “Van Waarde” project was toch goed? Waarom is het dan niet vertaald in praktisch politieke richtlijnen? Waarom is er geen scheiding op te baseren tussen normale coalitievorming en “rotte compromissen”?

Politiek en bestuur zijn niet hetzelfde. Neen, maar dat is al heel lang zo. Waarom slagen we er dan nu niet (meer) in om dat verschil zichtbaar en voelbaar te maken? Ja, waarom?

Depla zegt dat politici vragen moeten stellen, dus in die zin is hij consistent. Maar de PvdA heeft vooral antwoorden nodig op dit soort vragen, waarover het debat moet plaatsvinden. De Participatiewet faalt in zijn uitvoering en de vraag is of het te voorzien was: de sociale kwestie bestaat toch al eeuwen? Van Waarde is niet echt praktisch vertaald en we hebben daar allemaal met de neus bovenop gezeten. We hebben ons te veel laten meeslepen in het pragmatisch denken en te weinig gedaan aan het vernieuwen van onze voorhoede. (Marcel van Dam: ”Laten we eens ophouden met het gelul over principes, maar eerst eens de baantjes verdelen.”)

Het klassieke thema

Depla houdt zich ook bezig met de klassieke organisatievraag, over structuur en cultuur, over mentaliteiten en procedures.

Hij komt wel in de buurt van dingen, die er toe doen. Onze politiek is niet erg leuk, niet gezellig, niet bevredigend. Het is inderdaad een probleem dat de mensheid ons meer boeit dan het gewone lid, zeg maar het stijlverschil tussen Jetta Klijnsma en Jeroen Dijsselbloem. Het is ook een probleem dat de procesgebreken waarmee ik begon niet worden aangevoeld.

Ik spreek van een klassiek thema omdat organisatie altijd oligarchie in zich verbergt; het probleem van de democratie is nu juist dat de wensen van de meerderheid worden gevolgd en de minderheid wordt gerespecteerd en zo veel mogelijk meegenomen. Dat is geen simpele opdracht, waarvoor geen klaarliggende recepten bestaan.

Daarom is het mijn voorkeur dit thema even te laten liggen. Een politieke club moet het eens kunnen worden over visies op de wenselijke samenleving en op de weg daar heen.

Het is een beetje sprokkelen, maar daarin bevalt Depla me nog het meest.

De politieke inhoud

De PvdA moet focus zoeken bij werk en inkomen, milieu, zorg en wonen en samenleven, stelt Depla. Deden we dat dan niet?

Er is al eeuwen de “sociale kwestie”, de tegenstelling tussen kapitaal en arbeid. Piketty heeft die opnieuw onderzocht en toont dat die tegenstelling springlevend is: maar het was Groen Links die de betekenis hiervan zag en Piketty inviteerde. We zullen opnieuw moeten nadenken over de burger en de consument: de klassen zijn misschien verdwenen, maar de tegenstelling kapitaal en arbeid is nog steeds maatgevend voor de bestaanszekerheid van mensen.

Ook heel oud zijn de thema’s rond de schaal van democratie en bestuur. Alle politiek is lokale politiek, want de kern is de betrekkingen tussen buren. Waarom hebben we het dan zo moeilijk met de dimensie centraal en decentraal, Den Haag versus gemeenten?  De decentralisaties in het sociaal domein moeten vorm krijgen en worden versterkt, b.v. met een lokaal woonbeleid. Dat roept vragen op over kaderstelling, voor b.v. huur, huurbeleid, huurbescherming, etc. Het is een mooi idee om lokaal woonbeleid tot thema te maken bij de komende raadsverkiezingen, maar over de elementaire gevolgen daarvan is nog nauwelijks nagedacht.

In de thema’s past ook de zorg: Marijke Linthorst blogt als geen ander over thema’s op dit vlak en doet dat meer dan voortreffelijk. Toch slagen we er niet in een heldere lijn over onze visie op de ontwikkeling in de zorg neer te zetten. Martin van Rijn heeft zich als bewindsman een slag in het rond gepamperd als sociaaldemocratische piece-meal engineer en verdient daarvoor respect, maar de vraag is wat de rol van de overheid in de zorg precies is.

Kortom: voor een toekomst zullen we gericht moeten debatteren op inhoud. Als we het rapport Depla daarvoor gebruiken, komt er misschien nog iets goeds uit.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Advertenties

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s