De Participatiewet moet niet worden gewijzigd, maar vervangen worden door fundamenteel andere regeling

Door: Gerard Bosman

De minister van ‘Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen” stuurde op 28 november jl. een brief aan de Tweede Kamer over de uitvoering en evaluatie van de Participatiewet. Zij schrijft: Participatie gaat over meedoen in de samenleving. Over gezien worden en kansen krijgen om bij te dragen naar vermogen. Meedoen klinkt simpel, maar lukt toch niet altijd. Als het moeilijk is om op eigen kracht te participeren, dan is er een stevig vangnet: de Participatiewet. Een wet die mensen ondersteunt als de bestaanszekerheid in gevaar komt. Vaak doet de Participatiewet dat goed, maar er zijn ook momenten waarop de wet niet uitpakt zoals de bedoeling was. Soms veroorzaakt dat zelfs grote problemen.”

Het is volstrekte quatsch. De minister stelt dat zij dit oordeel baseert op een beleidsanalyse. Die heeft zij zelf – althans haar ambtenaren – gemaakt, mede op basis van gesprekken met de uitvoerders en met cliëntenorganisaties. Die cliëntenorganisaties kennende, kan het daar niet van gekomen zijn, en ook niet van de officiële Eindevaluatie van de Participatiewet en vele andere publicaties op dit terrein. Die waren unaniem vernietigend, zowel over het feit dat de bijstand onder de Participatiewet de bestaanszekerheid juist niet meer garandeert, en eerder een bedreiging daarvan vormt, als over dat de Participatiewet bij geen enkele doelgroep een beter resultaat geeft op de al zeer beroerde prestaties om meer mensen succesvol naar goed en eerlijk betaald werk of andere participatie te brengen.

Volgens de minister blijkt uit haar analyse dat er drie problemen zijn met de Participatiewet:

  1. De ondersteuning is beperkt
  2. Het sanctie regime is streng
  3. De bestaanszekerheid is te complex georganiseerd
Lees verder
Advertentie

Armoede, ongelijkheid en de PvdA

Door: Louis Plas

Bestaanszekerheid behoort tot de kernbegrippen van de PvdA. Maar zoals dat met wel meer termen gebeurt, onder eenzelfde vlag kan veel verschillends schuilgaan. Een kernverschil over zekerheid is: komt er vooral zekerheid door het bieden van kansen? Of staat het bieden van sociale bescherming veel meer voorop? Een andere vraag is: wie heeft er recht op die zekerheid? En moeten er tegenover rechten bij zekerheid ook plichten staan?

Er groeide een praktijk, bijvoorbeeld in de Participatiewet, bij Sociale Werkplaatsen en bij het UWV, op basis van wetgeving, met als gevolg kansen vooral op papier, vermindering van eerder bestaande bescherming, en met plichten tegenover rechten.

Het Toeslagen Schandaal bracht vervolgens een leerproces op gang. Overmatige controle ondermijnt de beoogde zekerheid. Is dus contraproductief. Mensen die zich moeten verantwoorden voelen zich juist meer onzeker. Dat begrepen we nu beter. De PvdA dacht ook lang: geen vangnet maar een trampoline. Prikkels bieden de mensen kansen. Maar we lieten mensen daarbij niet de nodige rust. Te veel iets moeten maakt mensen juist ongelukkig.

Intussen ging de bijstand stap voor stap qua niveau achteruit als uitkering. Sommige gemeenten sprongen bij, de wet maakt dat beperkt ook mogelijk, andere niet. Het bracht de sociale ongelijkheid meer zichtbaar terug. Nu is steeds breder het gevoel ontstaan, dat die grotere materiële ongelijkheid te ver is doorgeschoten. Ook vanwege een toenemende economische onzekerheid onder de middenklassen. Sommigen zien de bui al hangen.

Lees verder

Verbinding en departementale autonomie

Door: Tom van Doormaal

Waarom vind ik de politiek nog interessant ? De PvdA nodigt mij uit om mee te praten over de programmatekst voor de provinciale verkiezingen. Ik lees dat “woonruimte van voldoende kwaliteit een fundamenteel recht” is. Dan zakt de moed mij in de zwemvliezen: natuurlijk vind ik dat ook, maar het is toch geen programmatische mededeling?

Hoe gaan we de strijd tegen dat hardnekkige woonruimte-tekort voeren, is toch de vraag? Kennelijk is de verbinding tussen politieke leiding en het praktisch aanpakken van problemen niet zo simpel.. Kijk naar stikstof, boeren, woningtekort, schoon water, energieprijs, toeslagen. De lijst is eindeloos. We praten veel, maar wie doet er iets effectiefs?

En als het antwoord “niemand” luidt, wat betekent dat dan voor de aantrekkingskracht van politieke partijen? Als een keuze voor de ene of de andere partij geen verschil maakt, dan is dat niet best voor onze democratie.

Hoe moet het verder met politieke partijen? Kunnen we ter zake doende verschillen in opvattingen, in afwegingen, belangrijker maken voor het resultaat van onze politieke ambities?

Ambtelijke organisaties

Misschien moet er iets gedaan worden  aan de effectiviteit van de organisatie van de uitvoering. Je kunt denken aan verdere privatisering, maar ook aan een grotere ambtelijke autonomie. Het vraagt andere vormen van kaderstelling en bewaking van kwaliteit.

Lees verder

Grensoverschrijdend gedrag

Door: Tom van Doormaal

Prachtig, de geboorte van een nieuw buzzwoord. De vraag is: waar komt het vandaan en betekent het iets? Machtsverschillen bestaan altijd, b.v. in de koppeling met genderrollen. Dus waarom gaat dit precies? Is de strijd gericht op dat verschil tussen mensen?

De eerste associatie bij mij is die met Elon Musk, die bij Twitter duizenden werkers ontslaat, terwijl die toch de waarde vertegenwoordigen die hij heeft neergeteld bij de aankoop van het bedrijf. Realiseren we ons de waarde van mensen, in hun samenwerken?

Laten we het simpel houden. We hebben werkgevers en werknemers; de werkgever moet voor een werkvloer zorgen, met behoorlijke verhoudingen. Als daar zorgen over bestaan hebben we personeelszaken, managers, vakbonden en ondernemingsraden, die iets kunnen doen. Er zijn veel regels over, er is jurisprudentie, de vakbonden en de rechters zijn waakzaam. Werken die voldoende?

En ineens hebben we affaires: de Gijs van Dijk affaire, de Arib affaire en nu weer Matthijs van Nieuwkerk affaire. Heeft de politiek daarin een zinvolle rol?

Affaires in de politieke marge

Iedereen bemoeit zich er mee. Er moet onafhankelijk onderzoek plaatsvinden, zegt men, maar ik vind dat niet. Dat deed de Volkskrant al. Pas de regels toe, zou ik zeggen, gedraag je als een goed werkgever, dus luister naar de mensen die voor je werken. Met diverse pleidooien heb ik niet veel moeite: Gerdi Verbeet wil “rolvastheid”. Mariette Hamer wil een “open cultuur”. Niets tegen. Het punt is: hoe kom je daar dichter bij?

Lees verder

Denken en Doen

Door: Tom van Doormaal

De wereld draait door, in dubbele betekenis. Hoe kon de rel rond het voorzitterschap zo snel uit het spoor lopen? Arib was er helder over en Kuiken eigenlijk ook. Misschien was de inzet vooral de loopbaan van Vera Bergkamp te breken en dat zou kunnen lukken.

Het probleem blijft wel dat het weer een rel over niks is, terwijl het zou moeten gaan over de serieuze zaken waar de politiek mee te maken heeft. Dat houdt me bezig: waar is de plek, in de politiek en in de partij, waar we iets meer op afstand discussiëren van de alledaagse opportuniteit, zonder te belanden in de wetenschappelijke distantie van onderzoeksbureaus?

Kuiken schreef een aardige brief en wilde in de komende ledenraad “om elkaar heen staan”, maar moeten we niet beter analyseren in welk mes we nu weer gelopen zijn en waarom we zo onhandig zijn dat ons dat gebeurt? Ik probeer dat vaker in deze kolom, maar ik moet wel doen alsof ik een enthousiaste lezerskring heb. Waarover zou ik wat meer debat willen van en tussen de slimme leden die onze partij nog rijk is?

Inflatie

We zijn heel goed in redeneringen over koopkracht, de waarde van geld en de werkgelegenheid. Het is het macro-economische denken van Keynes, waarin de centrale bankiers de rente verhogen om de economie af te koelen en verlagen om hem aan te jagen. Het is alleen wel een theorie, waarover je moet nadenken.

Lees verder

Uitnodiging Conferentie

Conferentie Gedurfde ideeën over armoedebestrijding

  • Armoede en het groeiende verschil tussen rijk en arm
  • Hoe schrijnende armoede te bestrijden
  • Onvermogen van de overheid om armoede structureel aan te pakken
  • Structurele oplossingen, zoals het zekerheidsinkomen

Dagvoorzitter Dick Kalkman, Linksom!

Met bijdragen van

• Senna Maatoug, Lid Tweede Kamer, GroenLinks
• Barbara Kathmann, Lid Tweede Kamer, PvdA
• Bart Plaatje, Secretaris FNV
• Marjolein Moorman, Wethouder Amsterdam, PvdA
• Esmah Lahlah, Wethouder Tilburg, GroenLinks
• Corinne van Gaalen, Senior medewerker Nibud
• Cieka Galenkamp, Coördinator Voedselbank
• Gerard Bosman, Linksom!
• Frans Dolmans, Linksom!

Sarah Reitema (PvdA Rotterdam) leidt enkele vraaggesprekken.

Voor wie

Alle leden van de PvdA , Groenlinks en FNV.
Bestuursleden, kaderleden, wethouders, burgemeesters, raadsleden en Kamerleden.
Introducees zijn welkom.

Wanneer

Op zaterdag 5 november 2022 van 10.30 uur tot 16.30 uur met lunch.
Ontvangst vanaf 10 uur. Nazit tot 18 uur.

Waar

In Fort Vreeswijk. Adres: Fort Vreeswijk 1A, 3433ZZ Nieuwegein.
Per OV bereikbaar, voldoende parkeergelegenheid in de directe omgeving.

Aanmelden

De deelname is gratis.

Aanmelding is gewenst. Zend uw naam en e-mailadres en die van uw introducé naar: armoedeconferentie@gmail.com

Rond 1 november ontvangt u dan een conferentiemap met het programma, de route naar Fort Vreeswijk en interessante informatie over structurele armoedebestrijding.

Armoede van ideeën

Door: Tom van Doormaal

De algemene beschouwingen deden pijn aan mijn ogen. Ik vroeg me af waarom ik keek. Toevallig las ik ook het “Neo-liberalisme” van Mellink en Oudenampsen. Zij citeren bijna op hun laatste pagina een citaat van Galbraith:

Ideeën zijn in wezen conservatief. Zij bezwijken niet onder de aanval van andere ideeën, maar onder de geconcentreerde stormloop van gebeurtenissen waartegen ze niet opgewassen zijn.” (p.243)

Dat is een sterke! Ik vroeg me af wat ik aan ideeënstrijd had gezien. Voor die stormloop van gebeurtenissen kun je de oorlog in Oekraïne invullen, al vond niet iedereen dat nuttig. Maar de kernvraag: welke ideeën waren de impulsen achter het debat en de felheid ervan?

Ging het alleen om ritueel? Toen de koets langs de Raad van State reed, werd onder een zee van omgekeerde vlaggen “landverraders” geroepen. Onze royals bleven met besmuikte hoofdjes wuiven, maar het was een uniek moment. De politiek moet de gevoelens uitdrukken, dus de Kamer hing voor mij vol omgekeerde vlaggen… Maar de vraag is wat ze, alle twintig fracties, nu precies zeiden. Ik hoorde niet veel zinnigs, maar verwarrend was het.

Rutte en de revolutie

Veel grip kreeg het parlement niet op Mark Rutte. Ook zijn recente gesprek met Sven Kockelman in het Catshuis voegde niets toe. Hij was in vorm: een behendige en inhoudelijke beheersing van de materie, uitgeslapen en welgemoed: “een hele goede vraag, we zijn het eens… maar ik moet ook duidelijk zijn…”

Lees verder

Helpt het openbaar debat?

Door: Tom van Doormaal

Op een wat langere rit door ons land, viel mij het aantal vlaggen op: prinsje of prinsesje jarig? Neen, onze driekleur hing ondersteboven uit protest.

Is dat een politieke aankondiging van een “omwenteling”? Dat nu ook weer niet, want wie in de politiek geeft een consistent geluid en geloofwaardig geluid over alle crisissen en al het gepruts? Die vraag is verontrustend. Komt het gezonde verstand niet meer aan de oppervlakte? Of is ons systeem zo gebrekkig geworden dat wij ons niet meer uit ons zelf geschapen moeras kunnen bevrijden?

Openbare discussie

Dat zijn wel vervelende vragen. We zien een moeizaam openbaar debat, veel gekakel, maar zelden praktische uitkomsten. Het woord kinderopvangtoeslag kennen we nog amper, de schade aan de woningen in Groningen is niet afgehandeld, om maar eens twee velden te noemen, waar je competent handelen zou mogen verwachten. De uitvoering van wat politiek als nodig wordt gevoeld, faalt nogal. Over buiten slapende asielzoekers durf ik het niet te hebben, want dat is erger dan beschamend.

Robert Reich, minister arbeidsmarkt onder Clinton, weigert invitaties voor talkshows. De media beslissen over twee immens belangrijke dingen: “(1) de onderwerpen ter bespreking; (2) hoe die onderwerpen worden ingekaderd. Deze twee besluiten zijn bepalend voor de onderwerpen waarop het publiek de aandacht richt (uit een bijna oneindig aantal dat dagelijks op borrelt) en wat daarover te bediscussiëren valt (uit een bijna oneindig aantal mogelijkheden.)”

Bepalende bureaucratie

Omgekeerde vlaggen en wezenloos gekakel op TV en in het parlement: hoe is het mogelijk geworden? Is het omdat de VVD meent dat “de markt” zijn werk moet doen, terwijl rechts eigenlijk niets vindt? Het lijkt er op, maar de PvdA heeft niet veel meer aan visie te bieden. De bureaucratie zou moeten uitvoeren, onder leiding van een politiek, met inspiratie en richting. George Orwell schreef in 1945, mijn geboortejaar: “Het punt is dat de relatieve vrijheid die we genieten, afhangt van de publieke opinie. Het recht is geen bescherming. Regeringen maken wetten, maar of ze uitgevoerd worden en hoe de politie zich gedraagt, hangt af van de algemene stemming in het land.”

Lees verder

Uitvoerende macht en hindermacht

Klaver

Door: Tom van Doormaal

De trias politica kent de wetgevende, de uitvoerende en de rechterlijke macht. Maar voor de uitvoerende macht hebben we maar weinig aandacht. Dat komt misschien omdat de uitvoering het slechtst gedefinieerd is: bedoelen we er ambtenaren mee, regelingen, decentralisatie en medebewind?

Het Rijk is de verbinding met de decentrale overheden kwijt, Den Haag heeft geen idee van de realiteit in de provincie, de verfijnde regels maken elke praktische oplossing onmogelijk uit te voeren.

Ik zag in het Kamerdebat van deze week weinig hoop.

De overheid is een complex geheel”

De voorzitter van de Algemene Rekenkamer, Arno Visser, citeerde dit zinnetje uit de reactie van een minister op zijn rapport. Hij voelde zich ongemakkelijk over het goedkeuren van veel wat niet klopte. Hij was het eens met de zin, alleen ontbrak voor hem het woord “gemaakt”.

Juist dat gemaakt geeft ons ook weer hoop: wat we zelf hebben veroorzaakt en gebouwd kunnen we ook weer veranderen en afbreken, is de suggestie. De vraag is natuurlijk of dat waar is.

Het is dat mengsel van verbazing, hoop en ongemak waarmee ik naar delen van het debat in het parlement heb gekeken over de stikstof, de asielproblemen, de prijsstijgingen en de lichtelijk infantiele verhoudingen tussen de hoofdrolspelers.

Lees verder