Tussen top en basis

Door: Tom van Doormaal

Als ik het propaganda materiaal voor de komende verkiezingen door kijk, lees ik:

‘Een campagne die onze strijdbaarheid zichtbaar moet maken op tv, radio, sociale media, en in de kranten. Lokaal, regionaal en nationaal’. 

‘Een kans om Nederland een andere richting in te sturen. Een richting die sociaal, duurzaam, en eerlijk is. Waarin we naast elkaar gaan staan, in plaats van tegenover elkaar’. 

Je vraagt je af wie hier wordt toegesproken; partijgenoten vermoedelijk, niet potentiële stemmers. Maar wat bieden we hen? “Sociaal, duurzaam, eerlijk…”Mag ik het een beetje schraal noemen, deze slagwoorden, hoe nuttig ook. Een actueel probleem lijkt mij het handelen van het bestuurssysteem, de crisissen waar we mee te maken hebben. Daarover lees ik weinig.

Dat is de rationele inhoud, die ik mis.. De emotionele kant is het sociale sentiment dat onze verzorgingsstaat tot stand bracht. Het gevoel overheerst bij mij dat de partij der sociaaldemocraten vooral met zichzelf bezig is. Dat is niet om goede lokale partijvrienden te bekritiseren, vermoedelijk hebben ze ook vaak dat gevoel. Waar is onze emotionele verbinding?

Selectie van politieke leiders

Moet ik me, als witte ‘zeven vinkjes’ hetero met goede opleiding en een loopbaan in de Randstad, geen illusie maken over een vooraanstaande positie in de partij? Die heb ik niet, want ik ben bejaard, maar misschien ligt het toch anders.

Lees verder
Advertentie

Stagnerende systemen

Door: Tom van Doormaal

Remkes is geen filosoof, maar toch spreekt hij soms interessante tekst uit. Onlangs zei hij dat zijn werk om de boeren weer aan tafel te krijgen toch vooral een taak van de politici was, die hem hadden gevraagd om hulp. Hij was geen bemiddelaar, geen onderhandelaar, maar een gespreksleider; slimme man toch wel. Politici horen zelf verbindingen te maken tussen tegenstellingen, dat is het democratisch systeem.

Steekt daar diepzinnigheid achter? Onze wereld is op gedeeld in systemen die ergens verantwoordelijk voor zijn. De socioloog spreekt dan over “functioneel gedifferentieerde subsystemen”. De verantwoordelijkheid voor hun taak moeten die systemen zelf dragen, de inzichten daarover groeien door hun denken en handelen. De communicatie tussen samenhangende systemen moet door de politiek bevorderd worden. Werkt dat een beetje?

Een vastlopende wereld?

Nu onderscheiden we ook politiek en bestuur. We doen dat met de dimensie boven en onder en het onderscheid tussen doel en middel. Het Rijk is de baas, we hebben een middenlaag, de provincies en de gemeenten aan de basis. De politiek kiest de doelen door een debat over waarden, het bestuur (ambtenaren en doelorganisaties) doet de uitvoering.

Erg goed werkt dat geheel niet: we hebben de schandalen rond de kinderopvangtoeslag gehad, we corrigeren de energieprijs door iedereen een bijdrage te geven, straks door een prijsplafond, we geloven in de heilzame werking van de markt in de zorg, we geloven dat het milieu en de natuur gered worden door karrevrachten aan maatregelen, die dwingend moeten worden opgelegd aan marktpartijen. De huisvesting gaat goed voor de oppervlakkige beschouwer, maar de tekorten aan woonruimte zijn een vloek voor kleumende vluchtelingen.

Lees verder

Ondermijning van de rechtsstaat

Door: Tom van Doormaal

Het is niet niks, waarmee ik mijn laatste verhaal eindigde: ondermijnen we zelf onze rechtsstaat?

Mijn gevoel zegt: de politiek bemoeit zich teveel met details in de uitvoering van beleid en geeft te weinig richting aan structurele verbetering van de vormgeving van het beleid.

Zo ontstaan er veel partijen, die op details van elkaar verschillen en daardoor maakt het stemmen praktisch steeds minder verschil voor de kiezer.

Beleid en uitvoering

Is dat ondermijning van de rechtsstaat? Misschien meer van de democratie: als stemmen geen verschil meer maakt, dan kies je een populaire jongen, die weet “hoe varkentjes te wassen”. In recente peilingen passeert Wilders de VVD van Rutte. Of je stemt helemaal niet meer.

Ik concludeerde in mijn vorige stuk:

  • De politiek zou minder richting moeten proberen te geven aan de uitvoering;
  • De politieke partijen zouden beter moeten denken over sturing van marktprocessen en doelen daarbij;
  • De politieke partijen zouden samen moeten werken aan nieuwe instituten en sturingsinstrumenten, die sturing van marktprocessen of verstatelijkte uitvoering kunnen verbeteren.

Waarom ik dat opschreef, kan iedereen die de krant leest bedenken: onze politiek maakt zich wel druk om de realiteit buiten Den Haag, maar heeft daar weinig of geen invloed op. Landbouw, woningbouw, vervuiling van milieu, sociale erosie, er wordt wat management bedreven aan de oppervlakte van de problemen, maar fundamenteel wordt bitter weinig bereikt. De socioloog klaagt: de functionele subsystemen worden ingewikkelder en de politiek, die communicatief tussen die subsystemen moet werken, doet weinig.

Lees verder

Actieve oude man

Door: Tom van Doormaal

Omdat ik begaan ben met de publieke zaak, vind ik soms dat ik moet zeggen wat ik denk. Dat is recht doen aan het voorgeschreven rationele en democratische toetsen van onze beslissingen. Wij argumenteren en wegen de kracht van argumenten in ons politieke proces, om daarna te beslissen.

Het voorgaande lijkt een overbodig cliché, maar ik geef maar eens twee voorbeelden: het eerste gaat over een brief van mij aan BZK, het tweede over een mail aan de PvdA. De verschillen zijn opmerkelijk. Het eerste voldoet niet aan normen van elementair fatsoen, terwijl onze partij tenminste zijn best doet iets te leren.

Witte magie in het wonen

Mijn brief aan BZK was gericht aan Hugo de Jonge. Mijn probleem was de “witte magie”: de minister wil 900.000 woningen bouwen, maar mist de greep op de marktprocessen die dat moeten realiseren. Daarbij komt dat het stikstof beleid en de jurisprudentie de woningbouw verder vertragen en bemoeilijken.

Lees verder

De sociaaldemocratie en de woningbouw

Door: Tom van Doormaal

Het ontroert een beetje: Hugo de Jonge en zijn dappere taal over het bouwen van woningen. Hij weet niet goed, waarom het niet gaat lukken. We hebben het bouwen van woningen zeer ingewikkeld gemaakt en witte magie zal geen tempo in de woningproductie opleveren.

Wat wel? Afschaffen van het bestemmingsplan, iedereen laten meepraten over bouwplannen, kansen voor speculatieve investeerders. Maar kan dat afschaffen wel? Neen, zegt iedereen dan. Dus doen we mee aan de witte magie.

Het blijft moeilijk. De klassentegenstellingen horen niet, de tekorten voor woningzoekenden zijn verwoestend voor de sociale verhoudingen, de tekorten aan woonruimte versterken de problemen rond vluchtelingen.

De manier om wat verder te komen lijkt mij gewetensvol naar het verleden te kijken en daaruit lessen te trekken. De sociaaldemocratie heeft een grote rol in de huisvesting gehad, dus wat leren we?

Amsterdam

Begin jaren zestig werd helder dat Amsterdam een grote achterstand had in het wonen en dat stadsvernieuwing en nieuwbouw zeer urgent waren. Belangrijk wethouder: Joop den Uyl. Fameuze brochure over de Bijlmermeer: “Om de toekomst van 100.000 Amsterdammers”. In 1968 werden de eerste flats opgeleverd, later gevolgd door de typische honingraten.

Ik werkte in het welzijnswerk in de Bijlmermeer en moest iets met het bouwen van een “subcentrum”. Het centrum moest onder de verhoogde weg: “halfhoog” in het dieventaaltje van de planologen. Die wegen liepen over betonblokken van vier meter hoog. In de spelonken daaronder moest het centrum komen.

Lees verder

Denken en Doen

Door: Tom van Doormaal

De wereld draait door, in dubbele betekenis. Hoe kon de rel rond het voorzitterschap zo snel uit het spoor lopen? Arib was er helder over en Kuiken eigenlijk ook. Misschien was de inzet vooral de loopbaan van Vera Bergkamp te breken en dat zou kunnen lukken.

Het probleem blijft wel dat het weer een rel over niks is, terwijl het zou moeten gaan over de serieuze zaken waar de politiek mee te maken heeft. Dat houdt me bezig: waar is de plek, in de politiek en in de partij, waar we iets meer op afstand discussiëren van de alledaagse opportuniteit, zonder te belanden in de wetenschappelijke distantie van onderzoeksbureaus?

Kuiken schreef een aardige brief en wilde in de komende ledenraad “om elkaar heen staan”, maar moeten we niet beter analyseren in welk mes we nu weer gelopen zijn en waarom we zo onhandig zijn dat ons dat gebeurt? Ik probeer dat vaker in deze kolom, maar ik moet wel doen alsof ik een enthousiaste lezerskring heb. Waarover zou ik wat meer debat willen van en tussen de slimme leden die onze partij nog rijk is?

Inflatie

We zijn heel goed in redeneringen over koopkracht, de waarde van geld en de werkgelegenheid. Het is het macro-economische denken van Keynes, waarin de centrale bankiers de rente verhogen om de economie af te koelen en verlagen om hem aan te jagen. Het is alleen wel een theorie, waarover je moet nadenken.

Lees verder

Uitnodiging Conferentie

Conferentie Gedurfde ideeën over armoedebestrijding

  • Armoede en het groeiende verschil tussen rijk en arm
  • Hoe schrijnende armoede te bestrijden
  • Onvermogen van de overheid om armoede structureel aan te pakken
  • Structurele oplossingen, zoals het zekerheidsinkomen

Dagvoorzitter Dick Kalkman, Linksom!

Met bijdragen van

• Senna Maatoug, Lid Tweede Kamer, GroenLinks
• Barbara Kathmann, Lid Tweede Kamer, PvdA
• Bart Plaatje, Secretaris FNV
• Marjolein Moorman, Wethouder Amsterdam, PvdA
• Esmah Lahlah, Wethouder Tilburg, GroenLinks
• Corinne van Gaalen, Senior medewerker Nibud
• Cieka Galenkamp, Coördinator Voedselbank
• Gerard Bosman, Linksom!
• Frans Dolmans, Linksom!

Sarah Reitema (PvdA Rotterdam) leidt enkele vraaggesprekken.

Voor wie

Alle leden van de PvdA , Groenlinks en FNV.
Bestuursleden, kaderleden, wethouders, burgemeesters, raadsleden en Kamerleden.
Introducees zijn welkom.

Wanneer

Op zaterdag 5 november 2022 van 10.30 uur tot 16.30 uur met lunch.
Ontvangst vanaf 10 uur. Nazit tot 18 uur.

Waar

In Fort Vreeswijk. Adres: Fort Vreeswijk 1A, 3433ZZ Nieuwegein.
Per OV bereikbaar, voldoende parkeergelegenheid in de directe omgeving.

Aanmelden

De deelname is gratis.

Aanmelding is gewenst. Zend uw naam en e-mailadres en die van uw introducé naar: armoedeconferentie@gmail.com

Rond 1 november ontvangt u dan een conferentiemap met het programma, de route naar Fort Vreeswijk en interessante informatie over structurele armoedebestrijding.

Armoede van ideeën

Door: Tom van Doormaal

De algemene beschouwingen deden pijn aan mijn ogen. Ik vroeg me af waarom ik keek. Toevallig las ik ook het “Neo-liberalisme” van Mellink en Oudenampsen. Zij citeren bijna op hun laatste pagina een citaat van Galbraith:

Ideeën zijn in wezen conservatief. Zij bezwijken niet onder de aanval van andere ideeën, maar onder de geconcentreerde stormloop van gebeurtenissen waartegen ze niet opgewassen zijn.” (p.243)

Dat is een sterke! Ik vroeg me af wat ik aan ideeënstrijd had gezien. Voor die stormloop van gebeurtenissen kun je de oorlog in Oekraïne invullen, al vond niet iedereen dat nuttig. Maar de kernvraag: welke ideeën waren de impulsen achter het debat en de felheid ervan?

Ging het alleen om ritueel? Toen de koets langs de Raad van State reed, werd onder een zee van omgekeerde vlaggen “landverraders” geroepen. Onze royals bleven met besmuikte hoofdjes wuiven, maar het was een uniek moment. De politiek moet de gevoelens uitdrukken, dus de Kamer hing voor mij vol omgekeerde vlaggen… Maar de vraag is wat ze, alle twintig fracties, nu precies zeiden. Ik hoorde niet veel zinnigs, maar verwarrend was het.

Rutte en de revolutie

Veel grip kreeg het parlement niet op Mark Rutte. Ook zijn recente gesprek met Sven Kockelman in het Catshuis voegde niets toe. Hij was in vorm: een behendige en inhoudelijke beheersing van de materie, uitgeslapen en welgemoed: “een hele goede vraag, we zijn het eens… maar ik moet ook duidelijk zijn…”

Lees verder

Samenvatting Noodplan armoedecrisis 2022-23

Door: Gerard Bosman

Kabinet toont veel te weinig gevoel voor urgentie

Bij de parlementaire behandeling van de Voorjaarsnota van dit kabinet heeft de coalitie vastgehouden aan haar eigen plannen (totale extra uitgaven 7 miljard – vergelijk de extra uitgaven tbv bedrijfsleven van ruim 85 miljard in covid-crisis) en de plannen van PvdA/GL (verhoging WML/sociaal minimum, bevriezen/verlaging huur, eenmalige uitkering van 500 euro voor iedereen met zorgtoeslag, te financieren door extra solidariteitsheffing op winst) weggestemd. In de EK waar coalitie geen meerderheid heeft, stemden op de laatste nacht voor het reces alleen PvdA, GL en Groep Otten tegen de Voorjaarsnota-begrotingswetten. Daarmee is er voor 2022 nog maar weinig meer mogelijk.

Inmiddels is kabinet bezig met begroting voor 2023 en daarin speelt koopkrachtdaling door de enorme inflatie (gemiddeld 7% koopkrachtdaling volgens CPB voor alle werkenden en gepensioneerden, voor lagere inkomens nog hoger, hoger dan ooit sinds WWII) een hoofdrol. Dit tegen achtergrond van enorme winsten bij kapitaalbezitters en grootbedrijf en een ongelijkheid in ons land die na de VS de grootste is in de westerse wereld, een aanvalsoorlog in Oekraïne gericht tegen democratische waarden en mensenrechten door een autoritair regime van een kernwapenmogendheid en de dreiging van een ander vergelijkbaar regime tegen Taiwan met vergelijkbare waarden, een mede daardoor versnelde energiecrisis tegen de achtergrond van een in klimaatrampen escalerende stijging van temperaturen, extreme neerslag én droogte, dramatische afname van biodiversiteit en vervuiling van bodem, hydrosfeer en atmosfeer, én een toenemende kans op besmettelijke en dodelijke zoönoses die epidemieën en pandemieën veroorzaken.

Armoede groeit, evenals de rijkdom: tweedeling

De armoede dreigt enorm te exploderen met ruim 1,3 miljoen huishoudens in armoede.

Lees verder