Een nieuwe sociaaldemocratische agenda


Door: Gerard Bosman

Waar visie ontbreekt, komt het volk om” – Joop den Uyl

De sociaaldemocratie is een drijvende kracht geweest in de opbouw van onze verzorgingsstaat. Niets heeft de mensen meer vrijheid gegeven dan de verzorgingsstaat. De bron van vrijheid lag in het succes van collectieve actie en het organiseren van solidariteit, die mensen in staat stelde tot een grotere grip op hun eigen lot.

Neoliberalen doen het voorkomen alsof vrijheid in de eerste plaats een individuele prestatie is. Met als logische implicatie dat het individu de volledige verantwoordelijkheid kan dragen voor wat er met hem gebeurt. Dat de overheid daar geen omkijken meer naar heeft, en zelfs niet moet hebben – want dan nemen betrokkenen onvoldoende eigen verantwoordelijkheid.

Het is echter een vergissing, met ingrijpende gevolgen, om aan te nemen dat ons emancipatieproces is voltooid. En dat we nu een maatschappij hebben van economisch zelfredzame, autonome individuen. Het resultaat is een ‘zelfredzaamheidsparadox’: door van iedereen evenveel verantwoordelijkheid te vragen, verliezen sommige groepen juist de regie over het eigen leven.
Lees verder

Advertenties

Linksom! op het PvdA-congres

Door: Dick Kalkman

Komt u ook op 19 januari 2019 naar het PvdA-congres? Om 12:45 – 14:15 organiseert Linksom! een bijeenkomst. Een bijeenkomst over armoede, schulden en … basisinkomen.

Vast werk is geen luxe maar een recht. Het biedt zekerheid, inkomen en waardering. De dagelijkse praktijk is echter anders.

Nederland telt bijna een miljoen armen. 1 op de 10 kinderen groeit op in armoede. In de grote steden zelfs 1 op de 4 kinderen. Inkomen wordt niet goed verdeeld. Niet tussen kapitaal en werkenden. Niet tussen werkenden en mensen die niet kunnen of mogen werken. Van gelijke kansen tijdens opgroeien en opleiding is geen sprake.

Hoe bestrijden we armoede en ongelijkheid effectief? Hoe kan goed werk een recht worden in plaats van een plicht? Blijft er voldoende werk, of komt er minder werk? Hoe bieden we álle kinderen een eerlijke toekomst?

Wat is het antwoord van de sociaaldemocratie in de 21e eeuw? Hoe organiseren we dat? Een paneldiscussie tussen leden, deskundigen én mensen die armoede en uitsluiting dagelijks aan den lijve ondervinden.
 
 

Over ‘Markt’ en Interventies

Door: Tom van Doormaal

De economie heeft behoefte aan mobiliteit op de arbeidsmarkt. De oververhitte woningmarkt vormt daarvoor een forse hindernis. Wie doet daar iets aan in Den Haag? Helaas, veel meer serieuze strijders dan Henk Nijboer zie ik niet.

Recent heeft ook Rob Jetten gepleit voor bemoeienis van de overheid met de oververhitte woningmarkt. PvdA en D66 zouden politiek een delicate combinatie kunnen vormen. Maar welke interventie op de woningmarkt zou effect kunnen hebben?

Ik verken het onderwerp in een paar stappen: de geschiedenis, de aard van de interventies, het vormgeven van een markt, de voorgestelde beleidsinstrumenten voor het wonen. Daarna opper ik een paar denkrichtingen.

  1. De geschiedenis

Huisvesten en wonen werden onderwerp van staatszorg in de 19e eeuw, uit zorg over revolutiebouw, hygiëne en sociale verhoudingen. Pas in 1902 werden de rollen vastgelegd: het Rijk bepaalde de condities, de gemeenten zorgden voor de uitvoering, de toegelaten instellingen zorgden voor bouwen en beheren met diverse vormen van rijkssteun.

De overheidsinterventie was niet constant: rond 1918/1919 (eind W.O.1) ontstond een piek in de prijzen van bouwmaterialen, die veel subsidies vroeg. Maar doorgaans was de rol van de overheid terughoudend; de markt had de ruimte, de overheid corrigeerde.
Lees verder

Buskruit en zwart garen


Door: Tom van Doormaal

Het buskruit en het zwarte garen worden steeds opnieuw uitgevonden. Moeten we om gehandicapten mee te laten doen ze minder betalen en werkgevers subsidie (loonsuppletie) geven? Moeten we oordelen over rendement alleen baseren op financiële gegevens?

Arjan was postbode. Hij was niet zo populair: hij kon wel zeuren en was traag. Dat mensen moe van hem werden, snapte hij niet erg. Zijn werkgever vond dat hij de productienorm, na dertig jaar trouwe dienst, niet haalde en maakte problemen. Arjan vroeg hulp bij mij.

Hij was consequent in zijn verweer. “De normen zijn te hoog. We worden opgejaagd.” Ik vond het wel wat: hij had dertig dienstjaren en vroeger was er geen kritiek over zijn productie en had hij goede functioneringsgesprekken.
Lees verder

Probleemdiagnoses en oplossingen

Door: Tom van Doormaal

Wie is er tegen “verheffing en verbinding”? Maar moet het via een “nationaal programma”? Het lijkt een vraag voor een slapeloze nacht. In een door de VVD gedomineerd politiek klimaat is dat niet zo’n kansrijk idee.

Moet het Rijk de regie nemen bij volkshuisvesting? Ik heb bij het Rijk gewerkt, toen die regie daar werd uitgeoefend; ik twijfel of ik die vraag positief zou beantwoorden. Het Rijk is niet zo geweldig als regisseur.

De eerste vragen komen op bij herlezing van het verhaal van Louis Plas over “de Nieuwe Wijkaanpak”. Het was in 2016 een plan van Linksom! in de PvdA. Inmiddels laat een recent onderzoek van het RIGO zien dat er weer een wijkenprobleem groeit.

De tweede vraag wordt opgeroepen door het verhaal van Neerbosch en Nijboer in Mejudice. Zij analyseren de problemen rond wonen en volkshuisvesting en concluderen dan dat het Rijk de regie moet terugnemen, omdat de decentralisatie is mislukt.

Op zich zijn het prima verhalen. Maar de oplossingen en remedies overtuigen mij niet. Dat knaagt. Waarom volg ik de analyses, maar geloof ik niet in de oplossingen? Is het omdat ik de praktijk van die oplossingen van binnenuit heb gezien? Het noopt tot zelfonderzoek.

Overheid en markt

Na 1945 was er veel te doen aan woningbouw: oorlogsschade, immense woningvraag, achterstallig onderhoud en krotten. De rol van het Rijk werd met “wederopbouw” aangeduid. Het was een centraal gestuurde marktinterventie waarmee niemand veel moeite had.

Zo centralistisch was de volkshuisvesting voordien niet. Rijkszaak, maar gemeentetaak, was de slogan voor de woningwet. Rond de eerste wereldoorlog verveelvoudigde de rijksbegroting, door de grote stijging van kosten van bouwmaterialen. Het rijksbeleid was in beginsel terughoudend, maar reageerde op externe omstandigheden.
Lees verder

Verslag bijeenkomst Eigen Schuld?


Door: Dick Kalkman

Met bijzondere dank aan Gerard van Oosterhout vindt u hieronder het video-verslag van de Linksom bijeenkomst Eigen Schuld? Een bijeenkomst over de echte oorzaken en effectieve aanpak van schulden.

U ziet daarin o.a. (in alfabetisch volgorde) de bijdragen van Amma Asante, Gerard Bosman, Joke de Kock, Paul Scheerder, Pieter Hilhorst, Roel in ’t Veld, William Moorlag en Winnie Hofland.

Motie over een ander zorgstelsel

Door: Gerard Bosman

We zijn allemaal geschrokken van het plotselinge, overhaast en slecht georganiseerde faillissement van twee ziekenhuizen, niet toevallig in handen van een commerciële zorgondernemer, Loek Winter. Tientallen miljoenen aan overheidssubsidie zijn verdwenen, meneer liet zich als bestuurder voor 7,5 dag per week (!) aanstellen om de wetgeving over topbeloning in de zorg te ontwijken , hij bestelde voor miljoenen aan medicijnen bij een bedrijf waar hij zelf een belang in had, maar die niet door zorgverzekeraars vergoed worden, bezuinigde op basiskwaliteit als onderhoud, betaalde personeel zo slecht dat velen alleen als zzp-er er wilden werken, en dreigt nu bij beide ziekenhuizen weer opnieuw, via andere bedrijven waarin hij participeert, opnieuw betrokken te zijn bij overnamekandidaten voor een doorstart. Een enorme publieke kapitaalvernietiging vindt plaats en meneer Winter schraapt alleen nog maar meer geld weg naar zijn eigen portemonnee. In dezelfde week stuurde het kabinet een voorstel naar de Kamer om winstuitkeringen in de zorg mogelijk te maken. De zorgverzekeraar blijkt opnieuw alleen op geld te sturen en niet op kwaliteit en draait zonder oog voor de continuïteit van zorgverlening en zorgrelaties tussen patiënten en medici in een keer de geldkraan dicht. De minister en zijn ministerie deden niets met de informatie die zij wel hadden, en liegen daarover tegen het parlement. Ze verklaren zich onmachtig, ze gaan er niet over, maar worden door een Kamermeerderheid nu toch gedwongen iets te doen. En de zorgeconomen worden in de media niet moe te verklaren dat deze faillissementen goed zijn voor het stelsel, want dat ruimt de rotte appels op. De enige echte rotte appels, de heer Winter c.s. en zorgverzekeraar Zilveren Kruis Achmea, blijven echter buiten schot.
Lees verder