Richting geven in democratische verhoudingen


 
Door: Tom van Doormaal

 

Toeslagen en narigheid

Onder de kerstboom dacht ik na over de betrekkingen tussen politiek en uitvoering. Daarover ging het eind 2019: stikstof en het bouwproces, PFAS en het bouwen, boze onderwijskrachten, klagende burgemeesters en politie. Het gaat goed met ons land, maar we lopen volkomen vast. Wat klopt er niet?

Nu weer de belastingdienst. Het kabinetsberaad na het vertrek van Menno Snel leidt tot een bijna lachlust opwekkende voorstellen van Hoekstra: er moeten twee staatssecretarissen terugkomen voor Snel en de diensten moeten worden gereorganiseerd. De directeur generaal, die werd heen gezonden, is zo ongeveer de competentste ambtenaar die ik ooit ontmoet heb. Gezondigd heeft hij vast, maar zijn ontslag helpt niet. Het is overbodige politieke expressie, want de politiek verantwoordelijke was al weg.

De reacties kon je zien aankomen. Hoekstra was organisatieadviseur en die soort prutst graag aan structuren. Maar helpt dat? De rijksbureaucratie is verzot op reorganiseren, maar ik heb er weinig resultaten van gezien. Kon Snel het werk niet aan? Zou dan een tweede staatssecretaris helpen? Ik geloof er niets van.

Hoekstra werd nog wel een laagje dieper bevraagd: doen we het goed met die toeslagen? Voor ingrijpende wijzigingen hebben we meer tijd nodig, zei de Minister. Wie heeft dat eigenlijk bedacht, de werkwijze van vertrouwen op voorhand en terugvorderen van toeslagen als dat nodig zou blijken? Ik weet het antwoord: de politieke bazen van de dienst. Of dat sociaalpsychologisch verstandig was, is door het recente IBO-rapport over de toeslagen al beoordeeld. Niet dus.

Het lijkt mij slimmer dat de politiek de richting bepaalt en de uitvoering aan de uitvoerders en hun kunde wordt overgelaten.
Lees verder

Van onder de kerstboom


Door: Tom van Doormaal

De Kerstdagen zijn ideaal voor het lezen van een dik boek, zoals Geert Mak’s “Grote Verwachtingen”. Zijn sleutelscene trof ik aan op p.181, als een shot uit een film van Antonioni of Bergmann, vol sombere symboliek.

Vluchtende zwanen
“Het was vreemd, apocalyptisch, dat tafereel tijdens de laatste momenten van 2007. We waren met ons traditionele oudejaarsgezelschap weer bijeen, in het ruime huis aan de Amsterdamse gracht. Op de stoepen ratelde het vuurwerk, we kusten elkaar, de Chinezen en de dealers begonnen met hun vuurwerkshows, de kerktoren verdween als vanouds in de vettige mist van kruitdampen, en opeens waren daar de zwanen. Een onafzienbare drom zwanen perste zich plotseling door de gracht, waar ze vandaan kwamen wist niemand. Ze zwommen stil en haastig, in een strakke formatie, de jongste beschermd in het midden, de sterkste zwanen aan de rand, in één lange beweging van gedisciplineerde paniek.
De mensen staakten hun gesprekken, keken vanuit de ramen en vanaf de wallenkant, het had iets beklemmends. Na een paar minuten was het voorbij. We gingen weer verder met praten, knallen en lachen.” (p.181)
Ik noem het een sleutelscene, maar Geert Mak komt er in zijn boek niet meer op terug. Dat neemt mij zeer voor hem in. Hij schetst een los fragment, dat het redigeren heeft overleefd. Dat is terecht, het illustreert perfect onze lichtzinnigheid aan het begin van de economische crisis.

Het Malieveld
Na het lezen van dit fragment, kwam mijn eerste kerstdag. De Koning was redelijk tevreden over ons en de optocht van protesten op het Malieveld kwam aan de orde, wel met een dikke laag dempende grond. Hij sprak ook de jeugd vaderlijk toe. Jammer eigenlijk, dat hij niets mocht zeggen vanuit zijn constitutionele harnas.
Lees verder

Van Waarde in Leefwereld en Systeem

Door: Louis Plas en Martin Sijes (2)

Pleidooi voor een aanscherping van onze sociaal – democratische koers. (1)

Met vier bijlagen over de rol van systemen bij het project Van Waarde en met een praktijkvoorbeeld voor het weer terugbrengen van de leefwereld.

Tussen 2010 en 2016 was er binnen onze partij veel aandacht voor het Van Waarde project. Daarna werd hier weinig meer over vernomen. In 2018 boog een denkgroepje binnen de Afdeling Den Haag zich over de grondslagen van het Van Waarde denken. Gedeeltelijk uit bezorgdheid over de toenemende theoretische armoede, die een volkspartij zich niet kan veroorloven. Maar ook met een ongemakkelijk gevoel over de verwatering van onze principiële koers. In 2019 ging het gesprek in kleine kring door. Bijgaand betoog is geheel op persoonlijke titel geschreven. Het wil niet interveniëren in de lopende politiek processen, maar beoogt wel een oriëntatiekader te bieden bij onze prioriteitsstelling. En ook een toetsingskader op hoofdlijnen, bijvoorbeeld bij het schrijven van ons nieuwe verkiezingsprogramma.

Leefwereld en systeem raken toenemend uit balans. Na 1975 verzwakte de verzorgingsstaat en versterkte zich het internationale kapitalisme, op kosten van vele burgers in de Westerse wereld. Zij hadden het nakijken. De deregulering en privatisering van voorzieningen en diensten die volgde, heeft bijvoorbeeld met zich meegebracht, dat een deel van onze woningvoorraad voor wie modaal verdient, niet meer voor een redelijke prijs toegankelijk is. De klimaat- en milieuproblemen, al zichtbaar na de oliecrisis van 1974, zetten het welbevinden en de bestaanszekerheid van velen meer en meer onder druk. De digitale revolutie, vanaf de eeuwwisseling echt ingezet, stelt nieuwe eisen aan goed werk. De overheid werd steeds kleiner en daarmee ook goedkoper. Een verbureaucratiseerde bezuinigingsfabriek binnen onze overheid, voor uitkeringen, belastingen en toeslagen, is in dit land een normaal bijverschijnsel van deze almaar doorgaande bezuinigingen geworden. Met als schrijnende voorbeelden thuiszittende medewerkers van sociale werkplaatsen, kinderen die niet binnen, maar buiten het onderwijs verblijven, gerommel met toeslagen voor kinderopvang, chaos in de thuiszorg, overbelaste artsen, uitgeholde rechtsbijstand. Zo ontstaat er niet alleen aan de onderkant, maar ook bij ondernemers als boeren en bouwers, een toenemend onbegrip. Niet alleen over de inhoud, maar ook over de vorm van de bedreven rationalisaties, die het onderwijs, de zorg en de uitkeringssystemen weliswaar in stand lijken te houden, maar de producenten ervan onder druk zetten en daarbij de klanten nogal eens teleurstellen.
Lees verder

De overwinning van onrecht

 

Door: Tom van Doormaal

De progressieve politiek is voor recht en rechtvaardigheid, geen twijfel over. Alleen, sinds decennia zien we geen groei in het aandeel van arbeid in onze verdiensten. Mark Rutte spoort de werkgevers aan eens wat beter loon te betalen, omdat de ondernemingen zwemmen in het geld en hun eigen aandelen op kopen.

Het is meer dan wonderlijk. Rutger Bregman vertelde zijn elite gehoor in Davos dat alle kletskoek moest wijken voor maar één geldig onderwerp: “taxes”. Hij oogstte er kortstondige wereldroem mee. De Amerikaanse news shows wilden hem graag ontvangen. Natuurlijk, er zijn ook andere routes naar rechtvaardigheid; maar de belasting is inderdaad een sleutelinstrument.

Maar hielp het? Dat niet. Deze week debatteert de Tweede Kamer over de belastingplan 2020 van het kabinet. Maar helaas, de ouderen, de minst betaalden en de huurders zijn weer de klos. De belastingdruk voor ondernemers wordt weer verlaagd. Asscher lijkt er korte metten mee te maken. https://www.nrc.nl/nieuws/2019/10/25/huurders-ouderen-en-lage-inkomens-de-dupe-van-belastingplan-a3978081

Het centrale begrip is ongelijkheid. In Latijns Amerika is de onrust aanzienlijk, Venezuela is failliet, met Argentinië is het weinig beter gesteld, in Chili neemt de spanning toe. In Europa hadden we de “gele hesjes”. Maar je kunt ook het rechtse populisme zien als onvrede over het “niet-leveren” van een bestuurlijk systeem, dat vastloopt. In Duitsland is de groei van de AfD en de discussie aan de rechterkant van die partij angstaanjagend. Lees verder

Ledenkamer


 
 
Zoals aangekondigd in het bericht van het partijbureau van de Partij van de Arbeid van 14 oktober j.l. is de Ledenkamer ter voorbereiding van de “Politieke Ledenraad” van 16 november 2019 weer geopend. Helaas zijn er nieuwe problemen met het functioneren van de Ledenkamer. Het vereiste inloggen gaat moeizaam en de al ingediende moties zijn slecht of niet vindbaar. Deze “onzichtbare” moties kunnen dan ook niet gesteund worden waardoor leden hiermee niet meer hun stem kunnen laten horen.

Een aantal moties gaan over belangrijke en actuele thema’s. Deze moties willen wij dan ook graag extra onder uw aandacht brengen. Hieronder een
lijst van deze moties met de rechtstreekse koppelingen naar de moties in de Ledenkamer. Lukt het u om in te loggen dan kunt u ze via deze omweg
vinden.

Motie steun de FNV! – verhoog minimumloon en sociaal minimum:
https://ledenkamer.pvda.nl/proposals/2-motie-steun-de-fnv-verhoog-minimumloon-en-sociaal-minimum

Woningdelen:
https://ledenkamer.pvda.nl/proposals/3-woningdelen

Voorkomen pensioenkortingen:
https://ledenkamer.pvda.nl/proposals/4-voorkomen-pensioenkortingen

Stikstof aanpak:
https://ledenkamer.pvda.nl/proposals/5-stikstof-aanpak

Motie schuldenoffensief:
https://ledenkamer.pvda.nl/proposals/6-motie-schuldenoffensief

 
 
 
 
 
 
 

Het concept warmteplan

 

 

Door: Tom van Doormaal

Veel gemeenten moeten van het Rijk een warmteplan maken voor de komende energietransitie, maar zijn zoekende naar toekomstige vormen van warmteopwekking. Helaas ontbreekt vaak de vereiste kennis en de grenslijn tussen de markt voor energie en de collectieve kosten van distributie daarvan. Den Haag zou die grens moeten aangeven. De bewoners werken niet echt mee, maar stellen terechte vragen over hun verplichte investeringen.
Een bericht over de verwikkelingen in Overbetuwe.

Het concept warmteplan

Het gesprek over het concept warmteplan van de gemeente Overbetuwe leverde een aantal opmerkelijke punten op. ( 1 okt. 19) Het gesprek werd getriggerd door de behoefte aan een nationaal beleid.

* De gemeente liet zich vertegenwoordigen door het bureau “Over Morgen”, dat het plan opstelt voor de gemeente; de boodschap is dat kanttekeningen uit de klankbordgroep wel via jonge onderzoekers kunnen worden doorgegeven.

* De uitvoering ontbrak volledig. Daarmee werd getoond dat de politieke gevoeligheid niet groot is: “we” gaan iets doen, maar wie “we “ zijn en wie welke rekening betaalt, blijft vaag. Hoe beweeg je particulieren tot investeren, hoe de overheid tot maken van “maatschappelijke kosten”?

* Het doel van het warmteplan lijkt het plan zelf, de opstelling van wijkplannen, maar niet zozeer wat er werkelijk gebeurt. Dat is het risico van een politiek bepaalde opdracht. De waarde van een papieren product is vast politiek, maar verandert de realiteit rond emissie en klimaat er door?

* Wie doet wat en wie betaalt welke rekening? Dat lijkt maatgevend voor de praktische betekenis van een Warmteplan, maar er is nog weinig of geen antwoord. Het onvermogen van het Rijk om daar heldere lijnen in aan te geven verklaart veel, maar naar Den Haag wijzen is te gemakkelijk. Wat doet de gemeente? Lees verder

Een offensief tegen armoede en schulden

 

Door: Gerard Bosman

 

Inleiding

Nederland staat nummer 14 op de lijst van de rijkste landen ter wereld.1 Alleen een aantal olie- en gasstaten (Qatar, Brunei, de VAR, Koeweit, Noorwegen), een aantal andere belastingparadijzen (Macau, Luxemburg, Singapore, Ierland, Hong Kong, Zwitserland en San Marino) en de Verenigde Staten (nummer 12) gaan ons voor.

Toch is er in ons land bittere armoede, toenemende problematische en risicovolle schulden, zijn mensen steeds meer afhankelijk van vormen van bedeling (voedselbanken, kledingbanken, speelgoedbanken, etc.) en wordt het aantal daklozen groter. Bestaanszekerheid in zijn meest elementaire vorm van eten en drinken, een dak boven je hoofd met energielevering en een zorgverzekering zijn voor een deel van de bevolking niet meer bereikbaar. Armoede wordt ook steeds meer erfelijk, kinderen die in armoede opgroeien hebben een verhoogde kans op ook arm te blijven.

Daar tegenover staat de ongelooflijk exorbitante rijkdom en pathologische, soms exhibitionistische zelfverrijking, waar het geld tegen de plinten klotst en waar men van gekkigheid niet meer weet hoe het te besteden. De inkomens- en vermogensongelijkheid in ons land is veel groter dan onze officiële statistieken ons willen doen geloven2 – alleen landen als de Verenigde Staten van Amerika doen het nog slechter. Het is niet dat we het ons niet kunnen veroorloven om armoede uit ons land te verbannen, het is de hebzucht van degenen die enorme hoeveelheden kapitaal verzamelen en de onwilligheid van onze overheid om tot correctie en dus tot fiscale herverdeling over te gaan, die veroorzaakt dat deze schandalige misstand blijft bestaan. Lees verder